Cơ chế hình thành các triệu chứng viêm của bệnh Gút

Cơ chế hình thành các triệu chứng viêm của bệnh Gút

Các chuyên gia cũng cho rằng, sự hiểu biết về các cơ chế này sẽ mở ra thêm một cơ hội mới nhằm can thiệp vào quá trình gây viêm khớp, và một ngày nào đó có thể phát triển các liệu pháp hiệu quả hơn cho bệnh nhân gút (gout) trong việc giảm đau, giảm viêm hiệu quả.

Bệnh gút (gout) còn được gọi là podagra vì thường chỉ gây hưởng đến khớp ngón chân cái đầu tiên. Đây được xem là do phản ứng viêm thường xảy khi các tinh thể monosodium urate monohydrate (MSU) hình thành trong các khớp này.

Cơ chế hình thành các triệu chứng viêm của bệnh Gút

Các triệu chứng gút (gout) ban đầu thường khá bất ngờ và luôn luôn diễn ra vào ban đêm. Bệnh nhân cảm thấy đau đớn đột ngột, các cơn đau này cũng thường chỉ ảnh hưởng đến khớp ngón chân cái, khiến khớp trở nên đỏ và sưng nhanh chóng; các tĩnh mạch của chân có thể bị giãn ra, chân biến sắc tím hoặc kèm theo các vết bầm tím.

Sau nhiều nghiên cứu và tiến hành công bố quan sát, nhiều nhóm chuyên gia cho rằng, các tinh thể được tìm thấy trong dịch khớp hoạt dịch được tạo thành từ MSU(1) là nguyên nhân gây ra tình trạng viêm dữ dội này. Những quan sát này đã đưa đến các phân tích chi tiết về cách thức gây viêm bởi các tinh thể urate và các cơ chế liên kết giữa hiện tượng lắng đọng tinh thể với tình trạng viêm khớp ở bệnh nhân gút (gout).

Tinh thể urate ở bệnh nhân gút (gout)

MSU kết tinh khi nồng độ trong huyết tương vượt quá khả năng hòa tan (khoảng 7 mg/dl, hoặc 420 μmol/l). Tuy nhiên, nồng độ có thể không phải là yếu tố quyết định duy nhất, và còn nhiều các yếu tố khác đã được báo cáo là có khả năng ảnh hưởng đến độ hòa tan của urate.

Cơ chế hình thành các triệu chứng viêm của bệnh Gút

MSU kết tinh khi nồng độ trong huyết tương vượt quá khả năng hòa tan

Quan sát lâm sàng bệnh nhân cho thấy những người bị tăng acid uric (axit uric) máu có thể không có triệu chứng hoặc có thể kéo dài hiện tượng không triệu chứng này trong thời gian dài trước khi có cơn gút (gout) đầu tiên. Vì vậy cần tập trung thay đổi các yếu tố có trong chất lỏng sinh học ảnh hưởng đến độ hòa tan urate và có khả năng tạo tinh thể.

In vitro một số yếu tố đã được mô tả có thể gây ảnh hưởng đến độ hòa tan urate, bao gồm pH, nhiệt độ, cường độ ion và sự liên kết của urate với đại phân tử huyết tương (2). Trong đó, các chuyên gia cho tằng, proteoglycan của các mô liên kết có thể làm tăng độ hòa tan urate. Các thí nghiệm cũng cho thấy rằng việc tăng nồng độ của một chiết xuất polysaccharide protein sụn làm tăng độ hòa tan urate gấp ba lần, từ 6 đến 17 mg / 100 ml. Không chỉ là độ hòa tan của urate bị ảnh hưởng bởi sự gắn kết với protein huyết tương, mà còn là khả năng gây viêm của yếu tố này. Các tinh thể phủ các mảnh IgG bị viêm nhiều hơn các tinh thể trần (3, 6). Khi tình trạng viêm giảm đi, apolipoprotein B thay thế IgG trên các tinh thể và có thể góp một phần vào việc giảm hiện tương viêm khớp gút (gout).

Đáng ngạc nhiên, kích thước của tinh thể MSU dường như không phải là yếu tố quyết định khả năng gây viêm ở bệnh nhân gút (gout), vì thay đổi kích thước tinh thể trung bình giữa 2,0 và 11,8 μm không ảnh hưởng đến sản xuất TNF bởi tế bào monocyte / đại thực bào (6).

Tinh thể MSU cũng thúc đẩy tình trạng viêm bằng cách tác động gián tiếp đến sự hoạt hóa của các tế bào viêm như được minh họa bằng quá trình kích hoạt tinh thể MSU theo cách cổ điển trong thí nghiệm in vitro (4). Quá trình kích hoạt này không yêu cầu globulin miễn dịch, nhưng lại được khuếch đại bởi cả protein phản ứng C và IgG (5). Tinh thể MSU cũng kích hoạt đường thay thế trong in vitro, trong quá trình này, sự phân cắt trực tiếp C5 sang C5a và C5b được kích hoạt bằng sự hình thành một C5 chuyển đổi ổn định trên bề mặt tinh thể MSU.

Cơ chế hình thành các triệu chứng viêm của bệnh Gút

Việc sử dụng một loại thuốc chống viêm không steroid NSAID có thể ngăn chặn sự hình thành các prostaglandin viêm và tiết dịch, nhưng không ức chế sự tích tụ bạch cầu trung tính cục bộ

Sự hình thành leucotrienes (nhóm các chất gây viêm) và các chất chuyển hóa axit arachidonic gây ra bởi MSU đã được nghiên cứu rộng rãi, và phần lớn cho thấy các chất này được bị tác động bởi các tinh thể MSU lên bạch cầu trung tính và tiểu cầu ở các vị trí viêm. Việc sử dụng một loại thuốc chống viêm không steroid có thể ngăn chặn sự hình thành các prostaglandin (acid béo không bão hoà ở các mô) viêm và tiết dịch, nhưng không ức chế sự tích tụ bạch cầu trung tính cục bộ.

Bên cạnh đó, cơ chế gây viêm cũng giúp giải thích vì sao các liệu pháp giảm nồng độ urate đôi khi cũng có khả năng gây ra các cơn bùng phát cấp tính. Đây là một vấn đề lâm sàng phổ biến có thể khiến bệnh nhân từ bỏ các liệu pháp giảm urate đang sử dụng. Mặc dù việc phòng chống các cơn đau gút (gout) bùng phát khá đơn giản, nếu bệnh nhân hiểu rõ hơn về các nguyên nhân gây bệnh, sẽ giúp việc phòng ngừa hiệu quả hơn.

Như vậy, gút (gout) là một dạng viêm khớp cấp tính được kích hoạt bởi sự tương tác giữa các vi tinh thể MSU. Các tế bào cư trú với các mô này, phản ứng với quá trình lắng đọng tinh thể bằng cách hấp thụ các tinh thể thông qua thực bào. Thông qua một loạt các bước khác, các thực bào này kích hoạt yếu tố gây viêm NLRP3, dẫn đến quá trình xử lý và tiết IL-1β. Việc sử dụng các tế bào bạch cầu viêm tiếp theo cũng có thể giải thích cho việc giải phóng các chất trung gian gây viêm và biểu hiện ra hiện tượng viêm thường gặp ở bệnh nhân gút (gout).

Cơ chế hình thành các triệu chứng viêm của bệnh Gút

Cần nhiều bước để kích hoạt tình trạng viêm ở bệnh nhân gút (gout)

Các chuyên gia cũng cho rằng, sự hiểu biết về các cơ chế này sẽ mở ra thêm một cơ hội mới nhằm can thiệp vào quá trình gây viêm khớp, và một ngày nào đó có thể phát triển các liệu pháp hiệu quả hơn cho bệnh nhân gút (gout) trong việc giảm đau, giảm viêm hiệu quả cũng như đem đến cách điều trị bệnh gút tốt hơn.

Tài liệu tham khảo

1.

  1. Kippen I, Klinenberg JR, Weinberger A, Wilcox WR. Factors affecting urate solubility in vitro. Ann Rheum Dis. 1974;33:313–317
  2. Nakamura Y, Kambe N, Saito M, Nishikomori R, Kim YG, Murakami M, Nunez G, Matsue H. Mast cells mediate neutrophil recruitment and vascular leakage through the NLRP3 inflammasome in histamine-independent urticaria. J Exp Med. 2009;206:1037–1046
  3. Giclas PC, Ginsberg MH, Cooper NR. Immunoglobulin G independent activation of the classical complement pathway by monosodium urate crystals. J Clin Invest. 1979;63:759–764.
  4. Ginsberg MH, Kozin F. Mechanisms of cellular interaction with monosodium urate crystals. IgG-dependent and IgG-independent platelet stimulation by urate crystals. Arthritis Rheum. 1978;21:896–903
  5. Landis RC, Yagnik DR, Florey O, Philippidis P, Emons V, Mason JC, Haskard DO. Safe disposal of inflammatory monosodium urate monohydrate crystals by differentiated macrophages. Arthritis Rheum. 2002;46:3026–3033